नेपाली कलाकारहरूलाई प्रश्न आजको डिजिटल युगमा समाजले आफूलाई बुझ्ने तरिका नै परिवर्तन भएको छ। मानिसले वास्तविक अनुभवभन्दा बढी स्क्रिनमार्फत देखिएको संसारलाई सत्य ठान्न थालेको छ। चलचित्र, टेलिभिजन र सामाजिक सञ्जालमा प्रस्तुत हुने कथा, पात्र र दृश्यहरूले केवल मनोरञ्जन मात्र दिँदैनन्, ती समाजको सोच, मूल्य र व्यवहार निर्माण गर्ने शक्तिशाली माध्यम बनेका छन्।
यस्तो अवस्थामा सामग्री निर्माण गर्ने कलाकार, निर्देशक र निर्माताहरूको भूमिका केवल मनोरञ्जनमा सीमित रहनु हुँदैन भन्ने प्रश्न गहिरो रूपमा उठ्छ। विश्व अनुभव, विशेषगरी भारतको फिल्म उद्योगले यस विषयलाई स्पष्ट रूपमा देखाएको छ। त्यहाँका धेरै फिल्महरूले समाजका महत्वपूर्ण संस्था, इतिहास र राष्ट्रिय भावनालाई केन्द्रमा राखेर कथा निर्माण गरेका छन्। प्रहरी र सुरक्षा निकायलाई कमजोर वा व्यंग्यको पात्र मात्र नभई जिम्मेवार र समाज रक्षकको रूपमा प्रस्तुत गर्ने प्रयास गरिएको छ, जसले नागरिकमा विश्वास र सम्मान बढाउन मद्दत गरेको देखिन्छ।
त्यस्तै, ऐतिहासिक विषयहरू, स्वतन्त्रता आन्दोलन, वैज्ञानिक उपलब्धि र राष्ट्रिय योगदानसँग सम्बन्धित कथाहरूलाई पनि भावनात्मक र प्रेरणादायी रूपमा प्रस्तुत गरेर समाजमा आत्मविश्वास र गर्वको भावना विकास गरिएको छ। यसले मनोरञ्जनसँगै सामाजिक चेतना र संस्थागत विश्वासलाई पनि बल दिएको छ। नेपालको वर्तमान सामग्री उत्पादन प्रवृत्तिमा भने हास्य र हल्का मनोरञ्जनको प्रभाव स्पष्ट देखिन्छ। हास्य आफैंमा आवश्यक र महत्त्वपूर्ण विधा हो, तर जब सम्पूर्ण उद्योग लगभग त्यही सीमामा केन्द्रित हुन्छ, तब गम्भीर सामाजिक, ऐतिहासिक र संरचनात्मक विषयहरू ओझेलमा पर्छन्।
यसले समाजमा जटिल विषयहरूलाई सतही रूपमा बुझ्ने प्रवृत्ति विकास गर्न सक्छ र दीर्घकालमा संस्थागत बुझाइमा पनि असर पार्न सक्छ। नेपालसँग कथाको कुनै कमी छैन। राणा शासनको सामाजिक–राजनीतिक संरचना, पञ्चायतकालीन व्यवस्था, लोकतान्त्रिक आन्दोलन, विभिन्न सामाजिक संघर्ष, सांस्कृतिक परिवर्तन र जनजीवनका यथार्थ यी सबै विषयहरू गहिरो अध्ययन र अनुसन्धानपछि शक्तिशाली दृश्य कथामा रूपान्तरण गर्न सकिने विषयवस्तु हुन्। यस्ता कथाहरूलाई न अतिरञ्जित रूपमा प्रस्तुत गर्नु उचित हुन्छ, न त एकपक्षीय दृष्टिकोणबाट खुम्च्याउनु। बरु सन्तुलित, तथ्यमा आधारित र बहुआयामिक दृष्टिकोणले मात्र यस्ता सामग्रीलाई विश्वसनीय र प्रभावशाली बनाउन सक्छ।
अन्तर्राष्ट्रिय अनुभवले स्पष्ट देखाउँछ कि कुनै देशले आफ्ना ऐतिहासिक र सामाजिक कथाहरूलाई गहिराइका साथ पर्दामा उतार्दा त्यसले सांस्कृतिक आत्मविश्वास मात्र होइन, आर्थिक सम्भावना पनि विस्तार गर्छ। दर्शक आज केवल हल्का मनोरञ्जन खोज्दैन; उसले आफू र आफ्नो समाजको प्रतिबिम्ब पनि खोजिरहेको हुन्छ।
त्यसैले सामग्री निर्माण अब केवल व्यापारिक उत्पादन होइन, बौद्धिक र सामाजिक जिम्मेवारी पनि हो भन्ने बुझाइ आवश्यक छ। अन्ततः, चलचित्र र सामग्री केवल मनोरञ्जन होइन, समाज निर्माणको माध्यम हो। त्यसैले प्रश्न यही हो हामी केवल हँसाउने सामग्रीमा सीमित रहने कि सोच्न बाध्य बनाउने, इतिहास देखाउने र समाजलाई दिशानिर्देश गर्ने स्तरसम्म उठ्ने? किनभने आज हामी जे देखाउँछौं, त्यही समाज बन्छ र त्यही समाजले भोलि हाम्रो पहिचान निर्माण गर्छ।
